Simone Hooymans is een gedreven tekenaar en animator met een empathische kijk op de wereld en een grote verbeeldingskracht. Ze creëert meeslepende ervaringen met haar animatiefilms. De mystieke werelden die ze oproept houden de blik van de toeschouwers telkens opnieuw gevangen.
In het werk van Simone Hooymans staan verbeeldingskracht, sensualiteit en een sterk bewustzijn van de kwetsbaarheid van de natuur centraal. Ze ontwikkelt haar animaties na veel onderzoek over het onderwerp en associatief denken. ‘Ik teken eerst losse elementen die in de loop van het proces veranderen en geleidelijk onderdeel worden van een groter getekend universum. Hier, op deze plek midden in de Noorse natuur, word ik me er steeds meer bewust van hoe de mens door de eeuwen heen los is geraakt van het landschap alsof het geen deel uitmaakt van ons bestaan.’
Opgaan in een animatie
Hooymans leeft en werkt in het monumentale pand van de internationale kunstenaars residency KH Messen, aan de adembenemend mooie Hardangerfjord in Noorwegen. Samen met haar man, tevens ‘second animator’, Hans Pulles combineren ze hun kunstenaarspraktijk met een druk gezinsleven en de organisatie rond de aanwezige kunstenaars. Hooymans is een tekenaar pur sang. Ze houdt van papier, potloden, aquarel en produceert enorme hoeveelheden tekeningen. In het atelier is elk oppervlak bedekt met tekenmateriaal, schetsen en boeken. Ertussen staan enkele grote beeldschermen. Toen ze nog in Nederland woonden bracht een idee van Hans beweging in haar tekeningen. Als productontwerper in staal werkt hij veel met 3D-software. Hooymans: ’Ik droomde wel van bewegingen in mijn tekeningen, maar wist niet hoe ik dat technisch moest aanpakken. Hans nam de getekende astronaut en liet hem door het landschap lopen. Een openbaring! Het maakte mijn visioen mogelijk, hoe je als kijker in een getekende wereld kan verdwijnen. We hebben toen in opdracht een animatie gemaakt voor een 12 meter lange videowand van de stadsschouwburg in Utrecht met de astronaut, die door een getekend landschap loopt.’ Fast forward naar 2024 - er zijn inmiddels méér dan 25 animaties gemaakt. Haar CV bevat een lange, groeiende lijst met indrukwekkende prijzen, film screenings en opdrachten voor publieke plekken zoals de Bibliotheek in Oslo. Haar werk is opgenomen in de collecties van Noorse musea en is regelmatig in Nederland te zien.
Beweging en muziek is emotie
‘De beweging in mijn animaties heeft veel te maken met hoe ik wil dat de toeschouwer de daarin besloten emotie beleeft, want er zit emotie in beweging. De bijbehorende muziek en samenwerking met musici is essentieel voor het resultaat. In het nabijgelegen Bergen is een experimentele muziekacademie. Daar ontstaan volstrekt nieuwe geluiden. Toen ik daar musici hoorde zingen voelde ik er zoveel emoties en gedachten bij die overeenkwamen met mijn werk. Het is een gemeenschappelijke taal, een flow. De Noorse cultuur is tamelijk poëtisch; literatuur en muziek kennen veel folkloristische invloeden.’ In opdracht voor een ziekenhuis werkt Hooymans nu aan een film en ontwerpt naast de video ook het behang van de afdeling. Het werkproces begint altijd met uitvoerig research in boeken over botanie, klassieke behangen en mythische verhalen. Zo ontstaan in de opeenvolgende maanden grote hoeveelheden gedetailleerde tekeningen. Die worden gescand, uitgesneden in Photoshop, grof geanimeerd in een 3D-programma en verfijnd. Het tot in de kleinste details aanbrengen van vloeiende, mooie bewegingen is het werk van Hans als ‘second animator’. ‘De muziek als belangrijk onderdeel van het werk ontstaat tijdens het proces van tekenen en animeren. De samenwerking met de muzikant is heel intens. We voelen elkaar 3 aan en weten wanneer de juiste balans ontstaat tussen beeld en geluid.’
Dit artikel verscheen eerder in kM #131 Kunstenaarsonderzoek (p40-43). Altijd als eerste de nieuwste artikelen van kM lezen? Neem nu een abonnement!
Uit de kast
Hoe laat je de animatiefilm zien? ‘Bij een opdracht ben ik gericht op een locatie en bepaal ik vanaf het begin de vorm en hoe ik het werk wil tonen. Hoeveel channels passen erbij, hoe groot is het scherm of zijn er misschien vier schermen aan elkaar gekoppeld? Deze opzet van de animatie kan later niet worden gewijzigd.’ Lachend zegt ze: ‘Je kan met dit werk heel anders over film gaan denken dan in het gewone televisieformaat. Ik wilde al lang uit het ‘kastje’ komen! Voor mijn grote animaties is behoorlijk veel technische knowhow nodig en veel apparatuur die met elkaar moet communiceren. Zo is het bijvoorbeeld niet mogelijk om een film gemaakt voor vijf schermen zoals Talking Plants, die in de openbare bibliotheek in Oslo te zien is terug te brengen tot een kleiner formaat. Het tonen van een film met heel veel gedetailleerde, bewegende tekeningen kan alleen op een groot scherm of met projectie. Op een klein scherm gaan de details verloren. Het is de bedoeling van mijn werk, dat je in de film zit, dat de film je helemaal meeneemt. Wat ik vaak hoor van publiek is, dat ze heel graag in deze wereld hadden willen blijven.’ Hooymans produceert gelimiteerde edities. De opdrachtgever krijgt precieze aanwijzingen over de te gebruiken technische apparatuur., Het goed functioneren van de ondersteunende apparatuur valt buiten het werkterrein van de animator. Hooymans werk is opgenomen in de Noorse Nationale Bibliotheek, waar het updaten van de bestanden en de dragers wordt verzorgd. Het is veilig opgeslagen als Noors nationaal erfgoed.
Apocalyps
Het project The Perpetual tapestry raakt de trend naar textielkunst. Het is geïnspireerd op het Franse veertiende-eeuwse Apocalyps tapijt in Angers, Frankrijk. Het verbeeldt de grote pestepidemie van 1348- 1350 met een Bijbelse verklaring, de ‘Openbaring van Johannes’. Deze middeleeuwse versie van de Apocalyps is, zoals elk groot verhaal, een heroïsche confrontatie tussen goed en kwaad, waar het goede uiteindelijk overwint. Het gigantische handgeweven tapijt bestaat uit zes delen van elk 24 meter breed en 6,1 meter hoog en toont negentig scènes. Hooymans’ animatie Earthfall (Noorse titel: Ras) uit 2019 is een eerste film over de eenentwintigste eeuwse Apocalyps ten gevolge van de klimaatcrisis. Om de middeleeuwse versie met eigen ogen te zien, reisde ze naar het kasteel in Angers. ‘Je leest het eigenlijk als een stripverhaal en de platheid van de afbeeldingen, de eenvoud waarop het verhaal is verteld koppelde ik direct aan animatie.’ In The Perpetual tapestry geeft ze de bijen de goddelijke macht. De bijen weven het tapijt van het leven en terwijl ze uitsterven zijn ze de wevers van het ecosysteem en het leven. Het werk gaat over vergankelijkheid en fragiliteit, de dreiging van een volgende pandemie, de snelheid van deze tijd in verhouding met het langzame werkproces. De muziek ontstaat in samenwerking met een musicus en een sound designer. De soundscape bestaat o.a. uit gezang, weefgeluiden en zoemende bijen. Diverse instellingen waaronder he Noorse filminstituut ondersteunen het project vanwege het actuele thema. Het zal worden gerealiseerd als video-installatie en als korte film. Op de vraag naar het mystieke in haar werk zegt ze: ‘Niet alles is verklaarbaar. Ik kijk met een open blik en verwondering naar het leven.’ De schoonheid van de Hardangerfjord met de constant veranderende lichtval op het water, soms spiegelglad dan weer met schuimkoppen op de golven; orka’s die op rooftocht naar bruinvis langs zwemmen; de witte zomernachten. Achter het dorp verrijzen steile rotswanden met erin verscholen paradijselijke dalen. In contrast met deze liefelijke beelden zijn er de donkere winters, de bergverschuivingen en de vele regenbuien: de onverbiddelijke kracht van de natuur. Simone Hooymans’ werk is een ode hieraan.
Foto's
1 Simone Hooymans, Talking Plants, 2020, video-installatie, digitale animatie, 5 min. loop op 5 flatscreens, 2 prints op papier, 4 koptelefoons, 470 cm x 168 cm. Deichman Bjørvika, Oslo.
2 Simone Hooymans, The Perpetual Tapestry, work in progress, video still.
3 Simone Hooymans, ontwerptekeningen voor The Perpetual Tapestry, aquarel, potloden, papier en boeken over weven en het ‘Wandtapijt van de Apocalyps’ in Angers