Met een passie voor biologie streeft beeldend kunstenaar Ana Oosting ernaar processen zichtbaar te maken die met het blote oog niet te zien zijn. Vanuit Chicago, waar ze tijdelijk werkt, staat Ana Oosting kM te woord.
'Ik heb mijn werkterrein verlegd', vertelt Ana Oosting. 'Neurobiologie was enorm interessant maar ik kwam er al snel achter, dat is de focus miste om lange tijd door een microscoop te staren. Er was zoveel meer in de wereld dan alleen het brein. Ik werd aangenomen op de Rietveld Academie. In mijn eerste jaar aan de keramiek-afdeling, mocht ik tijdens een werkperiode in China, een maand lang met porselein spelen. Ik genoot ervan hoe je kunt opgaan in het maken. In mijn werk wil ik onzichtbare processen, die buiten het menselijk blikvermogen liggen, zichtbaar maken. Maar evenveel inspiratie vind ik in materialen. Spelen met vouwen, klein of staal, kan net zo goed het startpunt zijn voor een werk, als wetenschappelijke artikelen of gesprekken met wetenschappers.
Diepzee borstelwormpjes
Het werken met bewegende vouwen kwam voort uit Oostings interesse voor de ecosystemen van oceanen en de kleinste organismen: plankton. 'Het leven is ooit ontstaan in oceanen, en daaraan liggen vouwen ten grondslag: door zich te vouwen vormen ketens van eiwitten opgebouwd uit aminozuren, de motoren van leven. Plankton was de inspiratie voor het werk Tomop-teris micans. De link tussen eiwitten en couwen legde ik later voor het werk voor het Leids Universitair Medisch Centrum Folding Life. De kracht van een vouw is enorm groot, een simpele vouw kan een stuk papier compleet nieuwe mechanische eigenschappen geven, nieuwe manieren van bewegen.
De bewegingen van de verschillende vouwen die ik onderzocht vloeiden samen met bewegingen die ik zag bij organismen in de zee. Bij Tomopteris micans, vond dat zijn inspiratie in de vloeiende sinusbeweging van diepzee borstelwormpjes, Tomopteris. Mijn werk moest de bezoeker meetrekken naar een andere wereld. Ik vouwde een zes meter lange vorm, waar de kijker letterlijk onder bedolven kon worden. Door het gebruik van retro-reflectief materiaal (zoals op verkeersborden) en hoofdlampjes, leek de sculptuur te beschikken over bioluminescentie. Het geeft een intieme interactie, alleen jouw lichtbron zie je terugschijnen en door het gebruik van kleurenfilters nam elke bezoeker dus iets anders waar. Ook het geluid van de 12-armige krukas waar de sculptuur aan hing droeg bij aan de ervaring. De kleine tikjes, piepjes en kraakjes van de stalen as, waarop de nodige krachten stonden, leek gemaakt om een onderwaterwereld mee na te bootsen.’ Tomopteris micans won de ArtScience afdelingsprijs en werd genomineerd voor verschillende jongtalentprogramma’s, en leverde uitnodigingen op voor een aantal exposities.
Tesselaties en de curve van Gauss
In de zeventiger jaren ontwikkelde de Amerikaan Ron Resch kunstenaar en computerwetenschapper zijn werk met gevouwen papier, Origami tesselaties en 3D-polyhedrons. Tesselaties zijn naadloze opvullingen van vlakken met kleinere vlakken zoals bij tegelzetten. Oosting: 'De vouwen waarmee ik werk, verzin ik grotendeels niet zelf, ze zijn door talrijke mensen, veelal wetenschappers ontwikkeld. Ik lees ook in de "tessellatie bijbel"van Robert Lang, negeer daarbij grotendeels de wiskunde en sla aan het vouwen. Door een vouw een paar keer te maken krijg ik er een gevoel bij en een idee over hoe die zou kunnen bewegen.' Op uitnodiging van de Keep An Eye Foundation en het Singer Laren ontwierp Oosting Changing the Gaussian Curvature om de kinetische natuur van de vouw te laten zien. Bij het vouwen van een stuk papier blijft de vlakverdeling, oftewel de Gausscurve, gelijk. De curve is symmetrisch, dat wil zeggen wanneer je de klokvorm doormidden snijdt, zijn de beide helften elkaars spiegelbeeld. De curve van de verdeling heeft een piek in het midden en valt aan weerszijden af. Het gemiddelde en de mediaan zijn (door de symmetrie) gelijk aan elkaar en liggen precies in het midden van de piek. Alleen bij het uitzetten van de bovenkant van de vouw en het inkrimpen in de diepte van de vouw verandert de Gausscurve. De gevouwen plooien lijken op een ademend organisme.
Tyvek
'Ik begon met het vouwen van papier en kwam na uitvoering materiaalonderzoek uit op Tyvek, een nonwoven kunststof, die niet scheurt. Ik vouwde eerste alles met de hand, maar gebruik nu een snijplotter zodat ik patronen kan rillen. Nu kan ik de vormen met een grotere mate van precisie en snelheid vouwen; wel doe ik het vouwen en inklappen nog steeds handmatig. Voor grotere hoeveelheden schakel ik assistentie in. Bij de uitvoering van een grote installatie werk ik regelmatig met een lichttechnicus. Daarnaast heb ik assistentie in programmeren, Photoshop en editen, vooral voor de eerste opzet, schets of simulatie. Ik maak eigenlijk alles zelf, zonder uitvoerende bedrijven. Voor complexere lasklussen huur is soms een ateliergenoot in.'
Schaalvergroting
‘Schaalvergroting is altijd lastig, helemaal met kinetisch werk. Iets wat op kleine schaal werkt, gaat soms totaal verkeerd als het groter en zwaarder wordt; een as moet je bijvoorbeeld balanceren en een motor moet krachtig genoeg zijn. Soms werk ik met een maquette, soms probeer ik iets te simuleren. Ik volg mijn intuïtie en laat ruimte om ter plekke te spelen met de elementen. Dat geeft regelmatig kopzorgen, want je weet nooit helemaal zeker of iets wel werkt, zowel visueel als mechanisch. Folding life hangt al twee jaar zonder problemen in de Kunsthal van het Leids Universitair Medisch Centrum. Daar moeten zo nu en dan spotjes en filters vervangen worden. Changing the Gaussian Curvature draait al een jaar zonder problemen. De installatie is fragiel, maar kan lang mee. Vervoeren is echter wel een probleem omdat door de afbouw de gevouwen Tyvek-delen lelijk worden. Je kan het materiaal maar één keer mooi vouwen. Bij pitches voor nieuwe kinetische werken kun je niet 100% garanderen dat het werk niet kapot gaat maar alleen een indicatie geven dat je de beste keuzes binnen je budget maakt.
Oostings ontwikkelt momenteel werk dat gaat over de kantelpunten in ecosystemen.
Foto’s
1 Ana Oosting, Tomopteris micans, installatie, 2019, Tyvek, Oralite 5600, aluminium buizen, 3-fasemotor, frequentieregelaar, kogellagers, stalen as, 6 x 3 meter.
2 Ana Oosting, Folding Life, installatie, 2022, Tyvek, purschuim, staalkabel, spots, 20 x 6 x 15 meter. Mede mogelijk gemaakt door LUMC, Leiden.
3 Ana Oosting, Changing the Gaussian Curvature, 2021/2022, Stalen buizen, 3-fasemotor, frequentieregelaar, Tyvek, kogellagers, wieltjes, glijlagers, aluminium buizen., 10 x 30 meter. Locatie op foto: Singer Laren, ook getoond: Art Rotterdam, Kunstkerk Dordrecht en CODA Apeldoorn.
Dit artikel verscheen eerder in kM #131 Kunstenaarsonderzoek (p11-13). Altijd als eerste de nieuwste artikelen van kM lezen? Neem nu een abonnement!